Bezpieczeństwo i higiena pracy w Polsce (BHP)

W Polsce kwestie związane z prawem do bezpiecznych warunków pracy zawarte są w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 66 zapewnia to prawo każdemu.

Ustawą realizująca ten przepis jest Kodeks Pracy. Kwestie bezpieczeństwa pracy zostały zawarte w rozdziale X, gdzie ujęte są podstawowe przepisy z zakresu BHP, dziale VII regulującym ochronę pracy kobiet i w dziale IX dotyczącym ochrony pracy młodocianych.

O kwestiach bezpieczeństwa pracy mogą też decydować inne przepisy prawa pracy, takie jak np. układy zbiorowe pracy, czy też regulaminy pracy i statuty.

Oprócz tych podstawowych przepisów z zakresu BHP, pracodawca musi mieć na uwadze także przepisy specyficzne związane z przestrzeganiem bezpieczeństwa w danym sektorze gospodarki, przepisy te znajdują się  w określonych, dodatkowych ustawach i rozporządzeniach.

Cudzoziemców  zatrudnionych na umowę o pracę obowiązują polskie przepisy, a zatem
powinni oni m.in.:

  • zostać skierowani na badania profilaktyczne oraz stwierdzające brak przeciwwskazań do podjęcia pracy na danym stanowisku,
  • odbyć podstawowe szkolenie BHP i przeciwpożarowe itp.

Inne zagadnienia związane z BHP dotyczą m.in. przepisów regulujących kwestie związane z wypadkami przy pracy i chorobami zawodowymi, pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, wpływu czynników termicznych na bezpieczeństwo pracy, środków ochrony indywidualnej itp.

Wszelkie szczegóły dotyczące przepisów z zakresu BHP dostępne są na stronie Centralnego Instytutu Ochrony Pracy (www.ciop.pl).

W kontekście stosunku pracy (tj. w przypadku osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę) ważna jest znajomość obowiązków pracodawcy oraz uprawnień i obowiązków pracownika w tym zakresie. Szczegółowe informacje są dostępne na portalu migrant.info.pl .

W przypadku osób zatrudnionych na umowę cywilnoprawną zobowiązania z tytułu BHP wobec osoby wykonującej pracę są bardziej ograniczone. Jak wskazuje Kodeks Pracy pracodawca jest zobowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy w miejscu pracy lub innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę osobom fizycznym wykonującym pracę na podstawie innych umów, czyli np. umowy zlecenia, która jest umową cywilnoprawną lub też osobom samozatrudnionym (prowadzącym działalność gospodarczą). Przepis nie określa w jaki sposób ma być zrealizowane to zobowiązanie. Kwestiami na które powinno zwrócić się uwagę w przypadku zatrudnienia w oparciu o umowę cywilnoprawną lub też wykonywania działalności gospodarczej na własny rachunek są:

  • obowiązek przestrzegania przepisów i zasad BHP na równi z pracownikami
    (osobami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę) w zakresie ustalonym przez pracodawcę,
  • osoby wykonujące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy nie muszą być traktowane tak samo, jak osoby wykonujące pracę na podstawie stosunku pracy tzn. nie ma obowiązku kierowania ich na badania lekarskie, czy też szkolenia BHP,
  • pracodawca lub podmiot organizujący pracę kieruje na badania i przeszkolenie osoby zatrudnione na podstawie umowy cywilnoprawnej, jeśli z uwagi na rodzaj wykonywanej pracy i towarzyszący mu znaczny stopień zagrożenia może dopuścić do pracy wyłącznie te osoby, które mają odpowiedni stan zdrowia i wiedzę na temat przepisów BHP,
  • umowa cywilnoprawna łącząca strony może uwzględniać kwestie dotyczące BHP. Jeżeli obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy będzie niewłaściwie zrealizowany wówczas podmiotem odpowiedzialnym będzie pracodawca.

Więcej informacji dotyczących warunków zatrudnienia znajdziesz na stronach Państwowej Inspekcji Pracy: