Zatrudnienie w Polsce – rodzaje umów

Bez względu na rodzaj umowy zawsze pamiętaj o formie pisemnej (z uwagi na legalność zatrudnienia) oraz o sprawdzeniu, czy umowa zawiera wszystkie istotne elementy.

W Polsce cudzoziemiec może być zatrudniony zarówno na podstawie umowy o pracę, jak i na podstawie umowy cywilnoprawnej, czyli np. umowy zlecenia lub o dzieło.

Umowa o pracę

Umowa o pracę regulowana jest w Kodeksie Pracy. Może zostać zawarta na czas nieokreślony, ale może to być także umowa terminowa czyli np. umowa na czas określony, umowa na zastępstwo, na czas wykonywania określonej pracy, jak również umowa na okres próbny.

Umowa  o pracę powinna zawierać następujące elementy:

  • oznaczenie stron  – pracodawca, pracownik,
  • rodzaj umowy, data jej zawarcia,
  • miejsce wykonywania pracy,
  • rodzaj wykonywanej pracy (stanowisko, funkcje, zakres obowiązków)
  • wymiar czasu pracy,
  • termin rozpoczęcia pracy ( jeśli nie zostanie określony w umowie przepisy wskazują, iż dniem rozpoczęcia pracy jest dzień podpisania umowy)
  • wynagrodzenie za pracę odpowiednie do stanowiska i rodzaju wykonywanej pracy
    (pamiętaj, że jeśli umowa dotyczy wykonywania pracy w pełnym wymiarze godzin wówczas wynagrodzenie nie może być niższe, niż minimalne wynagrodzenie, w 2013 r. to 1600 PLN brutto) .

Z punktu widzenia korzyści dla pracownika i bezpieczeństwa zatrudnienia, najlepszą formą jest umowa na czas nieokreślony

Umowa może zostać rozwiązana na podstawie porozumienia stron z datą, która zostanie ustalona przez strony lub na podstawie pisemnego wypowiedzenia przedłożonego przez jedną ze stron.

Terminy wypowiedzenia uzależnione są od przepracowanego czasu:

  • 2 tygodnie w przypadku zatrudnienia krótszego niż 6 miesięcy,
  • 1 miesiąc w przypadku zatrudnienia co najmniej przez 6 miesięcy,
  • 3 miesiące w przypadku zatrudnienia przez co najmniej 3 lata.

Zawarcie umowy o pracę na czas określony związane jest z przyjęciem przez pracownika  i pracodawcę określonych obowiązków.

Szczegółowo te kwestie określają przepisy Kodeku Pracy, które znajdziesz tutaj: http://www.pip.gov.pl/html/pl/doc/kodeks_pracy_2013_1.pdf#page=39

Nieco inaczej przedstawia się kwestia dotycząca umowy o pracę na czas określony.

Jest to umowa, w które wskazuje się termin zakończenia pracy. Jednakże prawo ogranicza liczbę umów czasowych, która może być zawarta. Zgodnie z polskimi przepisami dopuszczone jest zawarcie dwóch umów na czas określony zaś kolejna trzecia umowa musi być zawarta na czas nieokreślony, pod warunkiem, że przerwa między tymi umowami nie jest dłuższa niż 1 miesiąc. Przepis ten nie dotyczy umów zawartych na zastępstwo, bądź też umów, które zostały  zawarte w celu wykonywania pracy dorywczej, sezonowej, jak również tej, która realizowana jest cyklicznie.

Podobnie jak w przypadku umów na czas nieokreślony umowa na czas określony może zostać rozwiązana na podstawie porozumienia stron lub też wypowiedzenia przez jedną ze stron, o ile umowa zawarta była na okres dłuższy, niż 6 miesięcy i w treści umowy zostały zawarte postanowienia w tej kwestii. Wypowiedzenie wówczas wynosi 2 tygodnie. Wypowiedzenie powinno być złożone w formie pisemnej.

PAMIETAJ!

Umowa o pracę nie może zawierać postanowień mniej korzystnych niż przewidziane w Kodeksie pracy i z uwagi na legalność pobytu w Polsce musi być zawarta w formie pisemnej.

W przypadku pracowników, którzy nie muszą posiadać zezwolenia na pracę brak formy pisemnej nie ma wpływu na legalność  zatrudnienia jednakże brak pisemnego potwierdzenia warunków pracy jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika!

Umowy cywilnoprawne.

Inna formą świadczenia pracy w Polsce mogą być umowy cywilnoprawne.

Do najpopularniejszych należą umowa zlecenie i umowa  o dzieło.  Umowy cywilnoprawne są regulowane w Kodeksie Cywilnym, osoba wykonująca pracę na podstawie tego rodzaju umów posiada mniejsze uprawnienia w zakresie praw pracowniczych ( np. brak prawa do wypoczynku, urlopu, płatnych zwolnień lekarskich), ale tak samo musi uzyskać zezwolenie na pracę w Polsce. W przypadku umów cywilnoprawnych występuje większa swoboda w zakresie wykonywania zadań. Dopuszczone jest także podzlecanie zadań.

W przypadku umów cywilnoprawnych:

  • nie ma obowiązku opłacania wszystkich składek ubezpieczenia społecznego;
  • nie ma obowiązku udzielenia urlopu;
  • nie istnieje limit czasu pracy, bowiem bardziej niż miejsce i czas wykonywania zadania liczy się sam efekt.

Niestety często prowadzi to do nadmiernej eksploatacji osób wykonujących pracę przez pracodawców nadużywających tej formy zatrudnienia.

Umowa o dzieło stanowi typową umowę rezultatu. Przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła, zaś zamawiający do wypłaty wynagrodzenia. Wykonawca otrzymuje wynagrodzenie za dostarczone dzieło, przy czym w przypadku tej umowy nie obowiązuję zasada stosowania minimalnego wynagrodzenia.  Umowę zawiera się na czas potrzebny do realizacji oznaczonego dzieła. Ponadto wykonawca/wykonawczyni dzieła nie będzie podlegać ubezpieczeniom społecznym, chyba, że pracuje także na umowę o pracę.

Umowa zlecenia jest umową w której zleceniobiorca zobowiązuje się do wykonywania określonej czynności dla dającego zlecenie. Umowa zlecenia należy do umów starannego działania.  W przypadku gdy umowa zlecenie jest jednym źródłem dochodu wówczas konieczne jest opłacanie wszystkich składek ubezpieczenia społecznego. Jeżeli dochody uzyskiwane z umowy zlecenie stanowią dodatkowe źródło wówczas opłacane są tylko określone składki.

Podstawa prawna:

  • Kodeks Pracy
  • Kodeks Cywilny

Stan prawny na 30.08.2013 r.