Prawo do zrzeszania się

Prawo do zrzeszania się stanowi jedno z najbardziej podstawowych praw, jakie gwarantowane są każdemu człowiekowi przez współczesne państwa prawa. Dzięki temu możliwe jest wspólne organizowanie się osób, które mają podobne poglądy i dążą do osiągnięcia wspólnych celów.

W Polsce prawo to jest zapewnione przez wiążące nas umowy międzynarodowe (np. Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności), Konstytucję RP (art. 58), a także ustawy (np. ustawa prawo o stowarzyszeniach).

Zrzeszanie się może być realizowane w różnych formach: przez stowarzyszenia, fundacje, związki zawodowe, czy partie polityczne.

Fundacja a Stowarzyszenie – różnice:  

Podstawową różnicą między stowarzyszeniem i fundacją jest to, że w fundacji niezbędny jest majątek, w który wyposaża ją fundator – natomiast w stowarzyszeniu majątek nie jest potrzebny. Stowarzyszenie można założyć w dowolnym celu, natomiast fundację można założyć tylko w celu społecznie lub gospodarczo użytecznym. Aby móc zarejestrować stowarzyszenie potrzebne jest 15 osób, natomiast takich wymogów nie ma przy fundacji.

Organizacja pozarządowa (np. fundacja czy stowarzyszenie) może starać się o status organizacji pożytku publicznego, dalej OPP, jeżeli prowadzi przez co najmniej 2 lata działalność w obszarach tzw. pożytku publicznego (np. działalność charytatywna, czy na rzecz kultury i sztuki).  Status OPP daje wiele korzyści – np. ulgi podatkowe, możliwość otrzymywania zleceń od organów państwowych w obrębie zadań publicznych czy otrzymywanie 1% podatku dochodowego od  osób fizycznych.

Jeżeli jesteś cudzoziemcem-studentem w Polsce to możesz założyć stowarzyszenie, o ile to tutaj znajduje się Twoje miejsce zamieszkania. Możesz też przystępować do istniejących stowarzyszeń, na takich zasadach, jak obywatele polscy.

Cudzoziemcy nie mający zameldowania na terytorium Polski mogą jednak dołączyć do istniejącego stowarzyszenia, jeżeli tak stanowi jego statut.

Jak założyć stowarzyszenie?

  • stowarzyszenie jest zakładane na zebraniu założycielskim przez co najmniej 15 osób,
  • na zebraniu założycielskim członkowie podejmują uchwały o: powołaniu organizacji, wyborze komitetu założycielskiego, uchwaleniu statutu, mogą też wybrać zarząd i komisję rewizyjną.
  • statut powinien zawierać: odróżniającą od innych instytucji nazwę, teren działania i siedzibę, cele i sposoby ich realizacji, sposób nabycia/ przyczyny utraty członowstwa, prawa i obowiązki członków, władze stowarzyszenia, sposób ich wyboru, kompetencje, sposób reperezentowania, zaciagania zobowiązań majątkowych, warunki ważności uchwał, sposób pozyskiwania środków finansowych i płacenia składek członkowskich, zasady wprowadzania zmian w statucie, sposób rozwiązania się stowarzyszenia.
  • komitet założycielski składa wniosek (razem z wymaganymi załącznikami) o rejestrację stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do KRS.

Jeżeli jesteś studentem w Polsce to możesz założyć fundację, pod warunkiem, że posiadasz pełną zdolność do czynności prawnych według swojego rodzimego prawa.

Musisz jednak pamiętać, że siedziba fundacji powinna znajdować się na terytorium Polski.

Niezbędne dla powołania fundacji i rozpoczęcia przez nią działalności jest:

  • ustalenie wysokości funduszu założycielskiego i ustanowienie aktu fundacyjnego. Akt fundacyjny to oświadczenie woli fundatora zmierzające do ustanowienia fundacji, określające cel fundacji i majątek przeznaczony na realizację tego celu. Oświadczenie to musi być sporządzone w formie aktu notorialnego przez notariusza.Akt notarialny można też sporządzić za granicą. Ma on wówczas taką samą moc, jak złożony przed notariuszem w Polsce, pod warunkiem jednak, że sporządzony jest przez polskiego konsula i po uzyskaniu od Ministra Sprawiedliwości pisemnego upoważnienia wydanego na wniosek ministra właściwego do spraw zagranicznych. Taksa notarialna zależy od majątku przeznaczonego na rzecz fundacji.
  • opracowanie statutu, czyli dokumentu określającego siedzibę, nazwe, majątek, sposób działania fundacji oraz jej organy.
  • zarejestrowanie fundacji w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), poprzez złożenie wniosku rejestrowego.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się czegoś więcej na temat związków zawodowych przejdź do zakładki: jestem cudzoziemcem w Polsce jako -> Pracownik

Członkami partii politycznych w Polsce mogą być tylko obywatele polscy.

Podstawa prawna

  • Stowarzyszenia – ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach
  • Związki zawodowe – ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych
  • Fundacje – ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach
  • Partie polityczne – ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych
  • Organizacje pożytku publicznego – ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r.o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Właściwe urzędy i instytucje

Dodatkowe informacje: