Prawa w kontaktach z administracją publiczną

1. Dostęp do informacji publicznej
2. Ochrona danych osobowych

Wiele spraw, które będziesz załatwiał w Polsce, będzie związana z instytucjami publicznymi, takimi jak np. urzędy gmin czy urzędy centralne.

Sprawy te mogą dotyczyć Twoich problemów mieszkaniowych, podatkowych, legalizacyjnych, a także pracy urzędników.

Działania administracji publicznej regulują liczne przepisy prawa, natomiast dochodzenie Twoich praw reguluje przede wszystkim Kodeks Postępowania Administracyjnego [dalej KPA], określający obowiązki urzędników oraz sposób załatwiania przez nich Twoich spraw.

Co powinieneś wiedzieć w dochodzeniu swoich praw w urzędach?

  • Każda decyzja , którą wydaje urzędnik, musi mieć swoje umocowanie w obowiązującym prawie. To oznacza, że musisz zostać poinformowany przez organ dlaczego wydał taką a nie inną decyzję [art 6 KPA]. Ponadto, urzędnik nie może od Ciebie wymagać żadnych innych dokumentów poza tymi, które są wymagane przepisami prawa.
  • Masz prawo do uzyskania dokładnej informacji o tym co się dzieje w sprawie, którą rozpatruje dany urząd. Masz prawo do bycia szczegółowo poinformowanym o tym co się dzieje i na jakim etapie jest Twoja sprawa. Według ogólnej reguły [ art. 9 KPA] urzędnicy powinni udzielać również niezbędnych wskazówek oraz informacji, aby osoby dokładnie zdawały sobie sprawę z sytuacji, w której się znajdują. Informacja powinna być również przekazana w sposób zrozumiały dla osoby pytającej.
  • Masz również prawo dostępu do swoich akt, robienia notatek, kserokopii, odpisów,

jak również prawo żądania uwierzytelnienia odpisów z akt sprawy, co musisz uzasadnić ważnym interesem [art. 73 kpa].

Więcej informacji w tej kwestii znajdziesz na stronie  Stowarzyszenia Interwencji Prawnej.

Dostęp do informacji publicznej

Masz także prawo dostępu do informacji publicznej. Kwestię tę reguluje w całości Ustawa o dostępie do informacji publicznej.

Aby skierować pytanie do urzędnika dowolnej  instytucji publicznej w Polsce możesz je zadać ustnie, pisemnie, za pomocą internetu/poczty elektronicznej oraz telefonicznie.

Nie masz obowiązku uzasadniać żadnego interesu w ubieganiu się o taką informację, a w przypadku pytania zadanego drogą internetową, nie musisz opatrywać korespondencji certyfikowanym podpisem. We wniosku powinieneś wskazać jednak formę w jakiej urząd powinien udzielić Ci odpowiedzi, np. czy ma to być forma drukowana czy np. skan dokumentu przesłanego pocztą elektroniczną.

Urząd ma obowiązek udzielić Ci odpowiedzi w ciągu 14 dni.

Wszystkie informacje o dostępie do informacji publicznej wraz z niezbędnymi wskazówkami znajdziesz na stronie Pozarządowego Centrum Dostępu do Informacji Publicznej.

Pamiętaj! Wszystkie informacje zamieszczone na stronie Pozarządowego Centrum Dostępu do Informacji Publicznej są opracowane przez organizację pozarządową, dlatego jedynymi dokumentami, na które możesz się powoływać są orzeczenia sądowe dostępne na tej stronie.

Ochrona Danych Osobowych

W Polsce obowiązuje Ustawa o Ochronie Danych Osobowych. Dzięki niej również Twoje dane osobowe (np. imię, nazwisko, adres, numer paszportu, adres e-mail, dane o twoim zdrowiu, itd.) są objęte ochroną prawną. Oznacza to, że masz prawo do swobodnego dostępu do dysponowania nimi, ale również do reagowania jeżeli ktoś łamie Twoje prawo i w sposób nieuprawniony się nimi posługuje, np. kiedy bez Twojej zgody  posługuje się Twoimi danymi osobowymi (np. imieniem i nazwiskiem, adresem itd.) lub je upublicznia.

Instytucją, która czuwa nad przestrzeganiem prawa w tym zakresie jest Główny Inspektor Danych Osobowych (GIODO).

Jeśli uważasz, że doszło do naruszenia Twoich praw, możesz się do niego zwrócić ze skargą.

Na stronie GIODO znajdziesz szereg niezbędnych informacji związanych z ochroną danych osobowych oraz informacje jak chronić swoich danych osobowych oraz jak dochodzić swoich praw w przypadku naruszenia ich ochrony. 

Przydatne linki:

Urząd do spraw Cudzoziemców

Informator dla cudzoziemców: www.migrant.info.pl

Podstawa prawna

Stan prawny na dzień 30 lipca 2013 r.