Legalność pobytu

  1. WIZA
  2. POZOSTAŁE FORMY LEGALNEGO POBYTU W POLSCE
  3. DOKUMENTY POTWIERDZAJĄCE LEGALNOŚĆ POBYTU

Jeśli chcesz przyjechać do Polski, pamiętaj, żeby Twój przyjazd i pobyt były legalne. Procedura ta nie jest skomplikowana a pozwoli uchronić Cię przed negatywnymi konsekwencjami związanymi z naruszeniem prawa. O tym, co grozi Ci w przypadku nielegalnego przekroczenia granicy lub pozostawania w Polsce bez ważnych dokumentów możesz przeczytać tutaj [proponuję link do części związanej z nielegalnym pobytem/deportacją]

W Polsce wjazd i pobyt obywateli Unii Europejskiej (Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Konfederacji Szwajcarskiej) różni się od zasad obowiązujących obywateli innych państw. Obywatele UE mogą wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez konieczności posiadania wizy ani innego dokumentu wjazdowego. Muszą oni jedynie posiadać ważny dokument potwierdzający ich tożsamość i obywatelstwo.

W przypadku obywateli państw trzecich (nie należących do Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Konfederacji Szwajcarskiej), co do zasady konieczne jest uzyskanie wizy uprawniającej do wjazdu na terytorium Polski. Lista państw, których obywatele zwolnieni są z obowiązku uzyskania wizy zamieszczona jest na stronie polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, gdzie możesz się z nią zapoznać.

Pamiętaj! Zwolnienie z obowiązku posiadania wizy obejmuje jednak wjazd w celach turystycznych na okres zazwyczaj 90 dni i nie dotyczy wjazdu w celu podjęcia nauki, pracy lub innej działalności zarobkowej.

1.  WIZA

UZYSKANIE WIZY

Wiza ma formę naklejki umieszczanej w paszporcie (lub innym dokumencie podróży) i wydawana jest przez przedstawicielstwa dyplomatyczne – konsulaty, znajdujące się na terytorium Twojego państwa macierzystego. Jeśli przebywasz już na terytorium Polski i chcesz przedłużyć ważność swojej wizy musisz udać się do wojewody właściwego ze względu na Twoje miejsce pobytu w Polsce.

Aktualnie wydawane są trzy rodzaje wiz:

  • Wiza Schengen (typ C)  – uprawnia ona do wjazdów i pobytów (jednego lub większej liczby), pod warunkiem, że ani długość ciągłego pobytu, ani całkowita długość kolejnych pobytów na terytorium państw obszaru Schengen nie przekroczy 3 miesięcy w ciągu każdego okresu 6 miesięcy liczonego od dnia pierwszego wjazdu na to terytorium. Okres ważności wizy Schengen nie może być dłuższy niż 5 lat.
  • Wiza krajowa (typ D) – uprawnia do wjazdu i ciągłego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub kilku pobytów następujących po sobie, trwających łącznie dłużej niż 3 miesiące. Okres ważności wizy krajowej nie może przekroczyć roku.
  • Tranzytowa wiza lotniskowa (typ A) – uprawnia ona do tranzytu (przejazdu) przez międzynarodową strefę tranzytową jednego lub kilku portów lotniczych państw obszaru Schengen.

Wiza Schengen lub wiza krajowa może być wydana w celu: turystycznym, prowadzenia działalności gospodarczej, wykonywania pracy, studiowania, prowadzenia badań naukowych, leczenia, realizacji zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich. Oznacza to, że ważność wydanej wizy będzie uwzględniała cel, który chcesz realizować w Polsce.

Wniosek o wydanie wizy Schengen możesz złożyć (na specjalnym formularzu) najwcześniej na trzy miesiące przed planowaną podróżą. Do wniosku musisz dołączyć:

  • ważny dokument podróży (upewnij się, że ważność twojego paszportu nie skończy się przed upływem ważności wizy, o którą się starasz), który posiada co najmniej dwie wolne strony;
  • aktualną fotografię;
  • dowód uiszczenia opłaty wizowej, która wynosi 60 EURO (za dzieci od lat 6 do lat 12 opłata wynosi 35 EURO). Z opłaty wizowej zwolnione są dzieci poniżej 6 roku życia, uczniowie, studenci, uczestnicy studiów doktoranckich i towarzyszący nauczyciele, którzy podróżują w celu podjęcia studiów lub udziału w szkoleniach; naukowcy podróżujący w celu prowadzenia badań, przedstawiciele organizacji niekomercyjnych w wieku do lat 25 uczestniczący w seminariach, konferencjach, imprezach sportowych, kulturalnych i edukacyjnych organizowanych przez organizacje niekomercyjne;
  •  dokumenty potwierdzające jaki jest cel Twojego przyjazdu np. zaproszenie, dokument potwierdzający więzi rodzinne, list od pracodawcy, zezwolenie na pracę, umowę o pracę, plan podróży, a także dokumenty dotyczące zakwaterowania (wystarczające jest, że udokumentujesz środki wystarczające na pokrycie kosztów zakwaterowania), sposobu pokrycia kosztów utrzymania, a także dowód posiadania odpowiedniego, ważnego podróżnego ubezpieczenia medycznego w wysokości co najmniej 30.000 euro;

Z odmową wydania wizy Schengen spotkasz się w między innymi w sytuacji, gdy:

  • Twój paszport okaże się fałszywy;
  • nie przedstawisz i nie potwierdzisz celu twojej podróży;
  • nie wykażesz, że posiadasz wystarczające środki na utrzymanie podczas twojego pobytu;
  • Twoje dane umieszczone są w Systemie Informacji Schengen z adnotacją, że jesteś osobą niepożądana;
  • Jesteś uważany za osobę, której obecność może stanowić zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa wewnętrznego lub zdrowia publicznego;

Do wniosku o wydanie wizy krajowej będziesz musiał dołączyć takie same dokumenty jak w przypadku wniosku o wydanie wizy Schengen. Warto wiedzieć, że opłata za wydanie wizy krajowej uzależniona jest między innymi od Twojego obywatelstwa, gdyż Polska jest stroną szeregu umów międzynarodowych, które przyznają obywatelom niektórych państw preferencje w zakresie opłaty wizowej.

Jeśli chciałbyś przyjechać do Polski w celu wykonywania pracy musisz złożyć wniosek o wydanie specjalnej wizy uprawniającej do pracy. W tym celu będziesz musiał wraz z wnioskiem o wydanie wizy przedstawić zezwolenie na pracę w Polsce lub pisemne oświadczenie Twojego przyszłego pracodawcy, że zamierza Cię zatrudnić (w przypadkach, gdy zezwolenie na pracę nie jest wymagane).    Wizy uzyskiwane w celu wykonywania pracy wydaje się na okres pobytu, który odpowiada okresowi wskazanemu w zezwoleniu lub oświadczeniu, nie dłuższy jednak niż przewidziany dla danego typu wizy. W wypadku wizy wydawanej w celu wykonywania pracy na podstawie oświadczenia o zamiarze powierzenia pracy cudzoziemcowi okres pobytu, na który wydaje się wizę, nie może być dłuższy niż 6 miesięcy w okresie 12 miesięcy liczonym od dnia pierwszego wjazdu cudzoziemca do Polski

Pamiętaj, że niektóre konsulaty wymagają zarejestrowania wniosku wizowego poprzez aplikację e-Konsulat

PRZEDŁUŻENIE WIZY

Musisz wiedzieć, że przedłużanie wizy, zarówno krajowej, jak i wizy Schengen, możliwe jest tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

Jeśli posiadasz Wizę Schengen:

  • wojewoda przedłuży Ci ją (obligatoryjnie), jeżeli wykażesz, że nie jest możliwe, z uwagi na działanie siły wyższej (np. klęski żywiołowe, stan wojenny, stan wyjątkowo, strajk) lub ze względów humanitarnych opuszczenie terytorium państwa strefy Schengen w okresie ważności wizy. Za przedłużenie w tym trybie nie będziesz musiał wnieść żadnej opłaty.
  • wojewoda może przedłużyć Ci wizę (fakultatywnie), jeśli przedstawisz dowody, które uzasadnią konieczność przedłużenia pobytu. Za przedłużenie wizy w tym trybie będziesz musiał uiścić opłatę (równowartość 30 EURO)

Wniosek jesteś zobowiązany złożyć najpóźniej na 3 dni przed upływem okresu pobytu oznaczonego w wizie. Jeśli złożysz go po tym terminie wniosek zostanie pozostawiony bez rozpoznania. Od decyzji przysługuje Ci odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w Warszawie, za pośrednictwem wojewody, który wydał decyzję. Pisemne odwołanie musisz złożyć w nieprzekraczalnym terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji.

Jeśli posiadasz wizę krajową wojewoda może przedłużyć jej ważność, o ile zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

  • przemawia za tym Twój ważny interes zawodowy lub osobisty albo względy humanitarne, uniemożliwiają Ci opuszczenie Polski;
  • zdarzenia, które są przyczyną ubiegania się o przedłużenie wizy krajowej, wystąpiły niezależnie od Twojej woli i nie były możliwe do przewidzenia w dniu składania wniosku o wydanie wizy krajowej;
  • okoliczności sprawy nie wskazują, że cel Twojego pobytu będzie inny niż deklarowany;
  • nie zachodzą okoliczności, z powodu których odmawia się wydania wizy krajowej tj.
    • figurowanie danych w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany;
    • brak wystarczających środków utrzymania na czas trwania planowanego pobytu oraz na powrót do państwa pochodzenia;
    • brak ubezpieczenia zdrowotnego lub podróżnego ubezpieczenia medycznego o minimalnej kwocie ubezpieczenia w wysokości 30.000 euro, ważnego przez okres planowanego pobytu;
    • wjazd lub pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może spowodować zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego albo naruszyć interes Rzeczypospolitej Polskiej;
    • dokument podróży nie spełnia następujących kryteriów: okres ważności upływa nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem okresu ważności wnioskowanej wizy; nie zawiera przynajmniej dwóch wolnych stron; nie został wydany w ciągu ostatnich 10 lat;

Za przedłużenie wizy krajowej będziesz musiał zapłacić 460 zł tytułem opłaty skarbowej.

Wniosek jesteś zobowiązany złożyć najpóźniej na 3 dni przed upływem okresu pobytu oznaczonego w wizie. Jeśli złożysz go po tym terminie wniosek zostanie pozostawiony bez rozpoznania. Od decyzji przysługuje Ci odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w Warszawie, za pośrednictwem wojewody, który wydał decyzję. Pisemne odwołanie musisz złożyć w nieprzekraczalnym terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji.

2. POZOSTAŁE FORMY LEGALNEGO POBYTU W POLSCE

ZEZWOLENIE NA ZAMIESZKANIE NA CZAS OZNACZONY

Zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony to podstawa do pobytu w sytuacji, w której jesteś w stanie wykazać, że musisz zamieszkiwać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Za taką okoliczność uważa się, między innymi:

  • uzyskanie zezwolenia na pracę albo pisemne oświadczenie pracodawcy o zamiarze powierzenia Ci wykonywania pracy, jeżeli zezwolenie na pracę nie jest wymagane,
  • prowadzenie działalności gospodarczej korzystnej dla gospodarki narodowej, przyczyniającej się do wzrostu inwestycji, transferu technologii, wprowadzania korzystnych innowacji lub tworzenia nowych miejsc pracy,
  • kontynuowanie twórczości (jeśli jesteś osobą o uznanym dorobku artystycznym),
  • udział w szkoleniach i stażach zawodowych realizowanych w ramach programów Unii Europejskiej,
  • zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim, a także przybycie lub przebywanie na terytorium Polski w celu połączenia z rodziną,
  • przybywanie w Polsce w celu podjęcia lub kontynuacji stacjonarnych studiów wyższych lub stacjonarnych studiów doktoranckich,
  • bycie naukowcem, który przybywa w celu prowadzenia badań naukowych na podstawie umowy o przyjęciu w celu realizacji projektu badawczego, zawartej z placówką naukową zatwierdzoną przez ministra właściwego do spraw nauki,
  • zamiar podjęcia lub kontynuowania nauki lub szkolenia zawodowego,
  • bycie duchownym, zakonnikiem lub osobą pełniącą funkcję religijną w kościołach i w związkach wyznaniowych, których status jest uregulowany umową międzynarodową, przepisami ustaw o stosunku państwa do kościoła lub innego związku wyznaniowego, a także tych, które działają na podstawie wpisu do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych, a Twój pobyt jest związany z pełnioną funkcją lub przygotowaniem do jej pełnienia,

Musisz także wiedzieć, że zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony można udzielić cudzoziemcowi, który przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie, jeżeli:

  • przepisy prawa polskiego wymagają od cudzoziemca osobistego stawiennictwa przed polskim organem władzy publicznej;
  • wyjątkowa sytuacja osobista wymaga obecności cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
  • wymaga tego interes Rzeczypospolitej Polskiej;
  • organ właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie zwalczania handlu ludźmi stwierdza, że cudzoziemiec jest prawdopodobnie ofiarą handlu ludźmi w rozumieniu decyzji ramowej Rady z dnia 19 lipca 2002 r. w sprawie zwalczania handlu ludźmi.

Decyzję w sprawie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce twojego pobytu. Jeśli przebywasz za granicą  -  wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony powinieneś złożyć za pośrednictwem konsula do wojewody właściwego ze względu na miejsce zamierzonego pobytu. Wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony składa się na formularzu.

Opłata skarbowa od wydania zezwolenia (płatna z chwilą złożenia wniosku) wynosi 340 zł.

Od decyzji przysługuje Ci odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w Warszawie, za pośrednictwem wojewody, który wydał decyzję. Pisemne odwołanie musisz złożyć w nieprzekraczalnym terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji.

ZEZWOLENIE NA OSIEDLENIE

Zezwolenie na osiedlenie możesz otrzymać, jeśli:

  • pozostajesz w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku i bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywasz nieprzerwanie w Polsce co najmniej przez 2 lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony;
  • bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywasz nieprzerwanie na terytorium Polski, przez okres nie krótszy niż 10 lat na podstawie zgody na pobyt tolerowany lub przez 5 lat w związku z uzyskaniem statusu uchodźcy;
  • jesteś małoletnim dzieckiem cudzoziemca, który posiada zezwolenie na osiedlenie się;

Pobyt a na terytorium Polski uważa się za nieprzerwany, jeżeli żadna z przerw nie była dłuższa niż 6 miesięcy i nie przekroczyła łącznie 10 miesięcy chyba, że przerwa była spowodowana:

  1. wykonywaniem obowiązków zawodowych lub świadczeniem pracy poza terytorium Polski, na podstawie umowy zawartej z pracodawcą, którego siedziba znajduje się w Polsce,
  2. towarzyszeniem małżonkowi wykonującemu obowiązki zawodowe lub świadczącemu pracę za granicą, na podstawie umowy zawartej z pracodawcą, którego siedziba znajduje się w Polsce,
  3. leczeniem.

Decyzję w sprawie zezwolenia na osiedlenie się wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce Twojego pobytu. Opłata skarbowa od wydania zezwolenia (płatna z chwilą złożenia wniosku) wynosi 640 zł. Od decyzji przysługuje Ci odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w Warszawie, za pośrednictwem wojewody, który wydał decyzję. Pisemne odwołanie musisz złożyć w nieprzekraczalnym terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji.

3. DOKUMENTY POTWIERDZAJĄCE LEGALNOŚĆ POBYTU

W czasie kontroli legalności pobytu, przeprowadzanej przez Straż Graniczną, Policję lub pracowników urzędów wojewódzkich oraz Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców powinieneś okazać ważny dokument podróży (paszport) wraz z ważną wizą. Jeśli przebywasz w Polsce na podstawie zezwolenia na zamieszkanie lub osiedlenie się powinieneś okazać kartę pobytu wydaną Ci przez wojewodę.

Karta pobytu, w okresie jej ważności, potwierdza Twoją tożsamość oraz uprawnia, wraz z dokumentem podróży, do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy.

Za wydanie karty pobytu pobiera się opłatę w wysokości 50 zł. Kartę musisz odebrać osobiście.

Jeżeli wystąpi jedna z podanych poniżej okoliczności:

  • zmiana danych zamieszczonych w karcie (imię, nazwisko, adres);
  • zmiana wyglądu utrudniająca ustalenie Twojej tożsamości;
  • uszkodzenie karty w stopniu utrudniającym posługiwanie się nią;
  • utrata lub zniszczenie karty

powinieneś niezwłocznie złożyć wniosek o wydanie nowej karty.  Jeśli utraciłeś kartę pobytu (zgubiłeś lub została Ci skradziona), jesteś obowiązany zawiadomić o tym wojewodę, który ją wydał, w terminie 3 dni od dnia jej utraty.  

Podstawa prawna:

  • ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach Dz.U.2011.264.1573 j.t.

Stan prawny na dzień 31 lipca 2013 r.