Twoje prawa przed organami administracji publicznej oraz organami wymiaru sprawiedliwości

Spis postępowań:

1. POSTĘPOWANIE PRZED ORGANEM ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ.

2. POSTĘPOWANIE PRZED SĄDEM CYWILNYM

 

Podczas pobytu w Polsce może okazać się, że będziesz musiał zwrócić się do organów administracji publicznej lub sądu w rozmaitych sprawach (np. będziesz chciał przedłużyć ważność wizy, uzyskać zezwolenie na prowadzenie określonego rodzaju działalności gospodarczej, będziesz chciał pozwać kogoś, kto nie zapłacił Ci za wykonaną pracę, zostaniesz wezwany w charakterze świadka lub sam zostaniesz pozwany). Powinieneś zatem wiedzieć, jakie przysługują Ci prawa i jednocześnie jakie ciążą na Tobie obowiązki.

POSTĘPOWANIE PRZED ORGANEM ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ.

W postępowaniu przed organami administracji publicznej rozstrzygane są sprawy administracyjne, w których potwierdzane są np. Twoje uprawnienia, wydawane zezwolenia, koncesje, licencje, wizy. Postępowania te mogą dotyczyć w zasadzie każdej sfery Twojego życia.

Podstawowym aktem prawnym regulującym postępowanie przed organami administracji jest Kodeks postępowania administracyjnego. Wprowadza on naczelne zasady tego postępowania wśród których są m.in. zasada praworządności, zasada prawdy obiektywnej oraz uwzględniania słusznego interesu strony oraz zasada budzenia zaufania do państwa.

Zasada praworządności oznacza, że każda czynności podejmowana w Twojej sprawie musi mieć podstawę w obowiązujących przepisach prawa. Oznacza to, że organ nie może żądać od Ciebie informacji i dokumentów, do gromadzenia których nie jest uprawniony, ani które mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zasada prawdy obiektywnej oraz uwzględniania słusznego interesu strony ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zasada prawdy obiektywnej dotyczy zarówno sposobu prowadzenia postępowania, w tym postępowania dowodowego, jak i stanowi dyrektywę dla właściwej interpretacji prawa.

W kontakcie z organami administracji masz prawo do informacji. Organ ma obowiązek informowania Cię o przebiegu postępowania, udostępnienia akt sprawy, udzielania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Obowiązany jest zapewnić Ci czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pamiętaj, że możesz również ustanowić pełnomocnika, który będzie reprezentował twoje interesy w prowadzonym postępowaniu. Pełnomocnictwo takie powinno zostać udzielone na piśmie lub ustnie do protokołu sporządzonego przed organem. Pamiętaj jednak, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika wszystkie pisma i decyzje będą doręczanej tylko tej osobie. W przeciwieństwie do postępowania sądowego, pełnomocnikiem w postępowaniu administracyjnym może być każda osoba, która posiada tzw. zdolność do czynności prawnych, a nie tylko adwokat lub radca prawny.

Organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy nie wymagające zbierania dowodów i informacji powinny być załatwiane niezwłocznie, tzn. możliwie najszybciej. Sprawy, które wymagają postępowania wyjaśniającego – w ciągu miesiąca. Sprawy szczególnie skomplikowane – nie dłużej, niż w ciągu dwóch miesięcy.

Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że od wydanej decyzji przysługuje Ci odwołanie (zazwyczaj w terminie 14 dni powinieneś złożyć je na piśmie). W postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcie powinno zapaść w ciągu miesiąca od dnia przekazanie Twojego odwołania. Decyzje organu odwoławczego mogą być dalej zaskarżane do sądu administracyjnego z powodu ich niezgodności z prawem (masz na to 30 dni od dnia doręczenia Ci decyzji organu drugiej instancji).

POSTĘPOWANIE PRZED SĄDEM CYWILNYM

Może się zdarzyć, że podczas pobytu w Polsce będziesz musiał zwrócić się ze swoją sprawą do sądu, bo np. ktoś nie zapłacił Ci za wykonaną pracę lub usługę. Jeżeli nie wywiązałeś się z umowy lub wyrządziłeś komuś szkodę sam możesz zostać pozwany. Jeśli byłeś świadkiem jakiegoś zdarzenia możesz zostać wezwany do sądu w charakterze świadka. Powinieneś zatem wiedzieć, jakie przysługują Ci prawa i jednocześnie jakie ciążą na Tobie obowiązki.

Jeżeli chcesz wytoczyć przeciwko komuś powództwo przed sądem, a nie masz miejsca zamieszkania lub pobytu Polsce lub w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, będziesz obowiązany, na żądanie pozwanego (Twojego przeciwnika procesowego), złożyć kaucję na zabezpieczenie kosztów procesu, chyba że masz w Polsce majątek wystarczający na zapłatę tych kosztów lub uzyskałeś zwolnienie od kosztów sądowych (wraz ze złożeniem pozwu musisz zapłacić w sądzie opłatę, której wysokość określona jest odrębnymi przepisami). Obowiązek złożenia kaucji nie obowiązuje w sprawach małżeńskich niemajątkowych, w sprawach z powództwa wzajemnego oraz w postępowaniu nakazowym, upominawczym i uproszczonym.

W postępowaniu cywilnym przed polskim sądem językiem urzędowym jest język polski. Jednakże istnieją pewne ułatwienia dla cudzoziemców nie władających tym językiem. Jeśli zostaniesz pozwany będziesz miał prawo otrzymać wraz z odpisem pisma inicjującego postępowanie tłumaczenie tego pisma na język państwa, w którym zamieszkujesz. Niestety, jeżeli sam będziesz chciał wszcząć postępowanie będziesz musiał składać wszystkie pisma w języku polskim.

Jeżeli nie władasz w wystarczającym stopniu językiem polskim masz prawo do korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza. Co ważne, jeśli będziesz miał wątpliwości co do prawidłowości dokonywanego tłumaczenia lub bezstronności tłumacza (bo np. wcześniej z jego usług korzystał Twój przeciwnik procesowy) możesz domagać się wyłączenia i zmiany tłumacza.

W pierwszym piśmie sąd powinien pouczyć Cię o obowiązku ustanowienia pełnomocnika dla doręczeń w Polsce. Jeżeli tego nie zrobisz, pismo zostanie złożone do akt sprawy i będzie uważane za doręczone ze wszystkimi negatywnymi tego konsekwencjami, np. nie będziesz mógł zaskarżyć niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia (na wniesienie środka zaskarżenia masz określony czas – dla orzeczenia doręczonego na podany przez Ciebie adres bieg tego terminu rozpocznie się w dniu dostarczenia pisma i termin ten nie zostanie przedłużony). Jeżeli mieszkasz w Polsce i zmienisz miejsce zamieszkania, a nie podasz nowego adresu, wysłane pismo również będzie uważane za doręczone.

Podstawa prawna:

  • Kodeks postępowania cywilnego z dnia 17 listopada 1964 r. (Dz.U. nr 43, poz, 296, ze zm.)
  • Prawo o ustroju sądów powszechnych z dnia 27 lipca 2001 r. (t.j. Dz. U. 2013 r., poz. 427, ze zm.)

Stan prawny na dzień 31 lipca 2013 r.